Ölçüm Belirsizliği

Eğer ölçümler tamamen kusursuz değilse, bu durumda kusur boyutunun bilinmesi gerekmektedir; işte bu değer Ölçüm Belirsizliğidir.

Ölçüm Belirsizliği kavramının ne olduğunu en iyi şekilde açıklamak için, basit bir görev olduğunu varsayalım. Bir yay parçasının uzunluğunun ölçümünün yapıldığını düşünelim. Eğer yay parçasını 10 kişilik gruba verirsek ve onlardan bu yayı ölçmelerini istersek; muhtemelen 10 farklı cevap alabiliriz. Bu durumun sebebi; Belirsizlik Kaynaklarıdır. Ayrıca aşağıda sıralanmış olan maddeleri de içermektedir:

  • Yayın düzgünlüğü
  • Yayın son düzlüğü ( son fiberlerin pürüzlülüğü)
  • Yayın gerilimi
  • Yayı etkileyen nem
  • Yayı etkileyen sıcaklık
  • Cetvelin çözünürlüğü (cetvelin en küçük bölmesi)
  • Cetvelin doğruluğu (kalibre edildiğinde cetvelin ne kadar mükemmel olduğu)
  • Cetvelin kalibrasyonunu gerçekleştiren cihazın ölçüm doğruluğu
  • Ölçüm uzunluğunun belirlenmesinde alınan okuma sayıları
  • Ölçümlerin tekrarlanabilirliği

Görebildiğiniz ortamın, yöntemin ve ekipmanların hepsi çeşitlilik ve şüphe için bir çok fırsat vermektedir. Şu şekilde sonuçlandırmamız gerekmektedir:

  • Ölçümlerde hiç bir şey KESİN değil
  • Kesin olan tek şey; herhangi bir ölçümün tamamen kusursuz olmayacağıdır.

Ölçüm Belirsizliğinin belirlenmesi; karmaşık ancak metodik görev olabilmektedir. Uluslararası Standart Organizasyonu (ISO); Belirsizlik Bütçesi ve ilgili hesaplamaların belirlenmesi için uluslararası düzeyde bilinen yöntemleri sağlayan Ölçüm Belirsizliği Rehberi (GUM) isimli bir dosya oluşturmuştur. Yakın zamanda; bir çok ISO ve ASTM standartları; belirsizlik ölçümünün nasıl çözümlenebileceği ile ilgilenen ekleri de içermektedir. Ölçüm değişkenliğinin, belirsizlik bütçelerinin herhangi bir tanesinde büyük katkısının bulunmasından dolayı; olasılığın yanı sıra değişkenlik boyutunun, Ölçüm Belirsizliği ifadesinde tanımlanması gerekmektedir.